In de vorige column heb ik aangegeven waarom ik statistiek wantrouw. Je kunt uit één en hetzelfde onderzoek volstrekt tegenstijdige conclusies trekken. Ooit, lang geleden, werkte ik voor een groot bedrijf. De afdeling waar ik mijn brood verdiende had niet erg veel in te brengen bij de hoogste directie. We moesten elk jaar hard vechten om voldoende budget voor het volgende jaar te kunnen krijgen. Dan hielp het als we konden aantonen dat we in een groeimarkt zaten.

Laten we zeggen dat het hier over een grote scheepvaartonderneming ging en dat onze afdeling roeiboten produceerde en verkocht. Natuurlijk niet echt spectaculair. De directie was meer onder de indruk van de luxe jachten die aan Arabische miljardairs werden aangeboden. Aan mij de taak om te laten zien dat we meer geld nodig hadden omdat er een grootse toekomst in de roeiboten aan zat te komen. Dan kan onderzoek helpen. Uit onderzoek blijkt is een kreet die het altijd goed doet. En zoals ik al gezegd heb, statistische resultaten zijn kneedbaar, dus prima voor dit doel geschikt. Nu wilde het geval dat we elk jaar in een heel groot landelijk onderzoek meededen met een paar vragen. Dit onderzoek werd door een landelijk bekend onderzoekbureau gehouden, en als bedrijf kon je intekenen en enkele vragen hierin mee laten lopen. Omdat het een groot en representatief onderzoek was, gaven de uitkomsten een betrouwbaar beeld van de mening van de complete Nederlandse bevolking.

Eenmaal per jaar, steeds in dezelfde maand, deden wij met enkele vragen mee. Steeds dezelfde vragen. We vroegen wie er van varen hield, een roeiboot had of van plan was er het komende jaar eentje te gaan kopen. De uitkomsten door de jaren heen waren dus uitstekend vergelijkbaar. Als je de cijfers van de afgelopen 15 jaar op een rijtje zette, zag je daar wat schommelingen in, maar over het algemeen was de trend stabiel tot licht dalend. Niet geschikt om op die manier aan de directie te presenteren. De nieuwste versie van het onderzoek liet gelukkig net een wat hogere uitkomst zien, maar spectaculair was het niet. Vergeleken met een jaar geleden was het vrijwel gelijk, maar twee jaar geleden was de uitkomst juist wat aan de lage kant geweest. Door uit de beschikbare jaarresultaten heel bewust een paar jaren te kiezen en andere weg te laten, kon ik in een overzicht laten zien dat de markt in het verleden stabiel tot licht dalend was, maar sinds twee jaar met 10% was gestegen. Omdat er geen enkele marktverandering was opgetreden behalve dat wij twee jaar geleden een nieuw model roeiboot hadden uitgebracht, suggereerde ik dat de stijging in interesse te danken was aan deze introductie. Om de stijgende lijn door te kunnen zetten, hadden we extra budget nodig om dit model beter onder de aandacht van onze klanten te kunnen brengen.

Als je het zo leest, klinkt het wat kinderachtig en gezocht. Ik ben er echter van overtuigd dat op veel terreinen in het leven zo met cijfers wordt omgegaan. Je gebruikt de uitkomsten van dat gedeelte van een onderzoek dat je uitkomt, de rest laat je achterwege. Wellicht dat daarom bepaalde wereldleiders ook in staat zijn om een klimaatverandering te ontkennen. Of zouden die helemaal geen onderzoeken lezen?

In elk geval, waar geen enkele statistiek aan te pas komt, is onze verzamelwinkel. De resultaten van je aankoop zijn glashelder en mag je helemaal zelf onderzoeken.

HEEL VEEL PLEZIER.

Wil je de vorige postzegelcolumns lezen? Klik dan bovenaan deze pagina (de derde regel van boven) op Nieuws Column. Daaronder staan de vorige columns opgenomen.